Hebben we allemaal een geel hesje aan?

Datum: 02-02-2019

Ineens zijn de gele hesjes er. Rellen in Frankrijk en in Nederland – en in andere landen ook beginnende demonstraties. Een aantal jaar terug kwam ook vanuit het niets de occuppybeweging op. Heel verschillende vormen van protest, maar de onderliggende onvrede is hetzelfde.

De agenda van de gele hesjes lijkt geen duidelijk profiel te hebben. Waar de occuppybeweging nog duidelijk woedend was over de macht van de banken en de uitwassen van het kapitalisme, lijken de gele hesjes overal tegen.

Ik denk dat de vorm van de protesten voortdurend zal veranderen, maar dat de onderliggende onvrede hetzelfde is. De ongelijkheid groeit wereldwijd en opeenhoping van vermogens speelt daarin een sterke rol. De 26 rijkste mensen van de wereld zijn bijvoorbeeld rijker dan de armste helft van de wereldbevolking.

Maar ook op kleinere schaal lijkt het voor steeds meer mensen moeilijker om financieel mee te komen. Het is makkelijker om van rijk nog rijker te worden, maar om uit de armoede te ontsnappen is heel lastig. Er is ook niet één oorzaak aan te wijzen, maar de structuren in de maatschappij lijken ongelijkheid in de hand te werken. Dit is denk ik ook de reden dat de agenda van de gelehesjesbeweging zo divers is.
31296683517_692e41aa30_b

In mijn werk krijg ik een enorme diversiteit aan mensen aan tafel. Van mensen die moeite hebben om rond te komen tot mensen die veel verdienen of zeer vermogend zijn. Naarmate mensen meer te besteden hebben, zie je dat ze vaak steeds meer adviseurs tot hun beschikking hebben die ze helpen om nog rijker te worden. Je kunt denken aan advocaten, accountants, belastingadviseurs vermogensbeheerders, enzovoorts. Die adviseurs worden –naarmate je meer geld hebt– in verhouding steeds goedkoper. Bij een laag inkomen is de financiële drempel zeer hoog om advies in te schakelen. Dit soort mechanismes werkt ongelijkheid in de hand.

Verder zie ik dat veel mensen echt betrokken zijn op de wereld. Ze bekommeren zich om het klimaat, om discriminatie, om armoede. In dat opzicht begrijp ik premier Rutte als hij stelt dat we allemaal een geel hesje aan hebben. Maar als je weinig inkomen hebt, ben je meer met overleven bezig en is de korte termijn belangrijk. Iedere maand rondkomen is dan belangrijker dan ergens ver weg in een grote oceaan wat plastic opruimen.

Ook maken rijke mensen heel andere keuzes dan mensen die weinig inkomen of vermogen hebben. Mensen die ruimer bij kas zitten vinden sporten, gezond eten, studeren, niet roken en sparen belangrijk. Dit zijn op microniveau ook allemaal langetermijnkeuzes die goed voor je zijn. Zowel in het klein als in het groot lijkt er sprake van een spanningsveld tussen korte- en langetermijnkeuzes. Maatschappelijke structuren zoals bijvoorbeeld globalisering of digitalisering lijken dit allemaal te versterken.

Ik denk niet dat je kunt zeggen dat we allemaal een geel hesje aan hebben, maar dat veel mensen wel aanvoelen dat er oplossingen gezocht moeten worden om een rechtvaardiger systeem te krijgen.